arabistanlı lawrence
Arabistanlı Lawrence diğer adıyla Thomas Edward Lawrence biyografi
Bumerang - Yazarkafe

Arabistanlı Lawrence : İngiliz arkeolog, asker, casus ve yazar.
16 Ağustos 1888 tarihinde İngiltere’de Kuzey Galler’de doğan Arabistanlı Lawrence’in asıl adı Thomas Edward Lawrence’dır. Oxford Üniversitesi mezunu bir arkeologdur.

1916 – 1918 yıllarında Osmanlı İmparatorluğu’na karşı yürütülen Arap isyanında, İngiliz irtibat subayı olarak aldığı görev nedeniyle Arabistanlı Lawrence olarak tanınmıştır.
İngilizlerin Orta Doğu’ya yayılma siyaseti istikametindeki faaliyetlerine katılıp, 1910 yılında Türkiye’ye geldi. Fırat Nehri kıyısında arkeolojik araştırmalar adı altında, Zeugma’da kazı yaptı, petrol etüdü, siyasi ve etnolojik bilgiler topladı. Mezopotamya, Suriye, Filistin ve Mısır’ı gezip, Arapça ve İslam adetlerini öğrendi. İngiltere’ye dönüp, 1911’de Oxford’da doktorasını verdi. Tekrar Orta Doğu’ya dönüp, Arap ülkelerinde çalışmaya başladı.

Ortadoğu’da barış ve adaletle hüküm süren bir idareye karşı arapları kandırmış ve kışkırtmıştır.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Marmara Üniversitesi’ndeki konuşmasında “Hizmet eri görünümünde, gazeteci yazar görünümünde terörist görünümünde yeni Lawrence’lerin çabaladığını görüyoruz. Hizmet diyerek, basın özgürlüğü diyerek, bağımsızlık savaşı yada cihat diyerek Sykes-Picot anlaşmalarını yapanlar var.” sözlerini kullandı. Peki sözlerinin arasında Lawrence olarak bahsettiği kişi kimdi?

Erdoğan: Gönüllerdeki sınırlar tartışmaya açılmalı Arabistanlı Lawrence 1888’de Galler’de dünyaya gelen ve asıl adı Thomas Edward Lawrence olan Arabistanlı Lawrence, İngiliz Birleşik Krallığı’nda görev almış en meşhur Yarbaylardan biridir. 50 yıla yakın hayatında arkeolog, askeri stratejist, casus ve yazar olarak çalışan Lawrence, bir dönem T.E. Shaw ismini de kullanmıştır.

Osmanlı İmparatorluğu’na karşı tertiplenen Arap Ayaklanması olaylarında aktif olarak görev alan Lawrence, irtibat subayı olarak yaptığı bu çalışmalar sonrasında şövalyelik nişanına layık görülse de bunu reddetmiştir. Üstün hizmet madalyaları olan Lawrence askeri hayatı boyunca ; 1. Dünya Savaşı, Medine Kuşatması, Arap Ayaklanması kapsamında birçok operasyonda aktif olarak hizmet vermiştir.

Arapların bir çoğu, Osmanlı ve Avrupa’lı devletlerin hakimiyetine karşı verdikleri özgürlük mücadelesine katkılarından dolayı(!) onu bir halk kahramanı olarak kabul etmektedirler. Britanyalılılar da onu en büyük savaş kahramanlarından biri olarak kabul etmektedirler. Lawrence bahsi geçen dönemi, 1926 tarihli “Bilgeliğin Yedi Sütunu” (Seven Pillars of Wisdom) adlı otobiyografik eserinde anlatmıştır. Osmanlı ordusuna karşı verdiği gerilla savaşında, Osmanlıların büyük kayıplar vermesine yol açan Lawrence, bölgede birlikte çalıştığı Arapların yerel kıyafetlerini giymesi ve deveye binmesi sebebiyle “Arabistanlı Lawrence adını almıştır.Kitabında gerçekle hayali karıştırmaktan zevk aldığı aşikârdır. Kitabında süslü bir anlatımla dile getirdiği iddiaların bir kısmı sonradan yalanlanmış ve aksi ispat edilmiştir. Türkler hakkında küçük düşürücü bir dil kullanmış, hatta tecavüze uğradığını iddia etmiştir. Daha sonradan bu iddia da yalanlanmış ve çürütülmüştür.

Birinci Dünya Savaşı başladığında İngiliz ordusunda yüzbaşı rütbesiyle vazife aldı. İlk tayin yeri olan Kahire’de İngiliz Askeri Haberalma Servisi için çalıştı. Araplarla olan sıcak ilişkileri Lawrence’ı, İngiliz ve Arap kuvvetleri arasındaki irtibat subaylığı görevi için biçilmiş kaftan kılıyordu. Ekim 1916’da, Arap millî faaliyetlerini rapor etmesi için çöle gönderildi. Vazifesi, İttifak Devletleri safında harbe sokulan Osmanlı Devleti hakimiyetindeki Arap ülkelerinde isyan çıkartmaktı.

Yüzyıllardır Osmanlı hakimiyetinde sulh, sükun veni bağlardan daha önemli olduğu propagandasını yaptı. Arap liderleriyle görüşüp, Osmanlı Devletinden kurtulma zamanının geldiği istikametinde faaliyetlerde bulunuyordu. Mekke şerifi Hüseyin bin Ali’nin oğlu Emir Faysal komutasındaki düzensiz birliklerle birlikte Osmanlı ordusuna karşı gerilla mücadelesi verdi. Arapları, Medine’deki Osmanlı muhafız birliklerini şehirden çıkarmamaları konusunda ikna etti. Abdülaziz bin Sü’ud’a, İngiltere’den külliyetli miktarda para, silah, cephane, teçhizat ve levazım malzemesi sağladı. Böylece Araplar, Türk kuvvetlerinin Hicaz’a malzeme getiren Hicaz demiryoluna yaptıkları saldırılara ağırlık verebildiler. Osmanlı askerleri de hem şehri hem de demiryolunu savunmak ve tamir etmek zorunda kalarak oyalandılar. Lawrence, Akaba ve Şam’ın işgalinde de önemli rol aldı. Asi Arapları da Yemen, Filistin, Irak cephelerinde İngilizlerin safında yer aldırttı.

Araplarla geçirdiği zaman zarfında, gelenek ve yaşantılarına bayağı adapte oldu. Deve ile seyahat edip, sıkı bir dostluk kurduğu Prens Faysal’ın hediye ettiği yerel kıyafetleri giymeye alıştı.

Arap alemini Osmanlılardan ayırıp, İngiltere’nin sömürgesi haline soktu. Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarında İngiliz hükümetini, Arapların bağımsızlığının İngilizlerin yararına olduğuna ikna etme konusunda oldukça başarılı oldu.

Lawrence, 1918’de savaş muhabiri Lowell Thomas’ın belgesel film ve fotoğraflar çekmesine yardımcı oldu. Savaştan sonra bu belge niteliğindeki fotoğraf ve filmlerle dünya turuna çıkan Lowell Thomas, oldukça yüksek kazançlar elde etti. Lowell Thomas’ın Lawrence’ı büyük bir kahraman gibi göstermesi, Lawrence’ın da kendi anılarında bölgede daha önceden yüzlerce İngiliz ajanısi Lawrence’ın aslında çok da hak etmediği bir üne kavuşmasını sağladı.

Lavrens, Birinci Dünya Savaşın sonra Osmanlı Devleti yıkılınca, vazifesini tamamlamış olarak İngiltere’ye döndü.

Birkaç kere adını değiştirdi. John Hume Ross adıyla İngiliz Hava Kuvvetlerine girdi. Casus olduğu anlaşılınca, uzaklaştırıldı. Thomas Edward Shaw adıyla önce tank birliklerinde, sonra da tekrar Hava Kuvvetlerinde vazife aldı.

“Bilgeliğin Yedi Sütunu” (Seven Pillars of Wisdom)adlı kitabından başka Çölde İsyan, Darphane adlı kitaplarını ve mektuplarını yayınladı.

Arabistan’da binlerce Osmanlı askerinin öldürülmesinden sorumlu tutulan Lawrence özellikle Arapların Akabe ve Şam’ı ele geçirmesinde önemli bir rol üstlenmiştir. Fakat bazı kaynaklara göre Lawrence’ın bu kadar meşhur olması, 1918’de bölgede bulunan Lowell Thomas sayesinde gerçekleşmiştir. Arabistan’da belgesel çekmek için bulunan Thomas’a seyahat ve çekimler konusunda yardımcı olan Lawrence, Thomas tarafından çok fazla övülmesiyle adını duyurur. Arap coğrafyasında görev yapan pek çok İngiliz ajanının yaptığı her faaliyet Lawrence’la ilişkilendirilir ve bu durum 1962’de çekilen Arabistanlı Lawrence filminde doruğa çıkar. Bu sebeple Lawrence ismi diğer İngiliz ajanlarının önünde sembol niteliğinde yer alır.

Lawrence 26 Şubat 1935’te İngiliz ordusundan emekli oldu. Aynı sene 19 Mayıs 1935 günü Dorsetshire İngiltere’de motosiklet kazasında 46 yaşında öldü.

Kaynak: biyografi.info , gazetevatan.com

Yazar Notları

Tarih hep tekerrürden ibaret ya günümüz şartlarına ve devlet mücadelesine bakınca tarihe geçmiş birçok kaynaktan okuduğumuzda görüyoruz ki bir çok ajan günümüzde devletimiz içinde kol geziyor.

Paralelcisi vs. siyasi partiler ve bir çok iş adamı hainlik batağında yüzüyor.

Günün önemi devlet istikrarının devamlılığı için tarihi çok iyi bilmek gerekiyor.

Çok değil yirmi yıl önceki Türkiye sayfası ile bugün ki Türkiye arasında dağlar kadar fark var.

Gün itibari ile bu gelişimin on yıl veya hut yirmi yıl sonra devam etmesi için ajanların ve sahtekarların yalanlarına ve iki yüzlerine kanmadan, elimizi kana bulamadan iyi yarınlara güçlü yarınlara Türkiye’m.

Kerim ÇALIŞKAN

Bir Cevap Yazın